Op zaterdag 22 januari mocht ik in het programma Noord en Ommeland van RTV Noord vertellen over mijn boek en de totstandkoming daarvan. Presentator Hans Waalkens vroeg mij in dat interview onder andere of ik veel research heb moeten doen voor mijn boek. Mijn antwoord was absoluut Ja. Ik bedacht vervolgens dat het leuk is om te vertellen over dat proces van research, dus bij deze.
Waarom is research belangrijk
Voor een boek of verhaal dat zich afspeelt in een andere tijd dan die waarin jij leeft, zul je onderzoek moeten doen naar die tijd. Het verhaal van Janne begint in 1871 in een arme buurt in Groningen. Dat wist ik, dus moest ik op zoek naar straten in het 19e eeuwse Groningen die pasten bij dat beeld. Zo kwam ik uit bij de Violetsteeg. Zonder research had ik die nooit gevonden want de Violetsteeg bestaat niet meer.
Je moet je bij het schijven over een bepaalde periode een beeld kunnen vormen van hoe dingen er uit zagen in die tijd, wat mensen deden en wat hen dreef.
Voor mij, en ik neem aan ook voor andere schrijvers van historische verhalen, is het belangrijk dat wat ik schrijf klopt of kan koppen. Natuurlijk is mijn boek grotendeels fictie, hebben bepaalde ontmoetingen in het echt dus nooit plaatsgevonden en klopt wat ik daarover schrijf dus feitelijk niet. Maar dan moet het wel gebeurd kunnen zijn. Ik vroeg mezelf steeds: Stel dat Janne echt geleefd heeft, zou dit dan kunnen? Om een goed antwoord te kunnen geven op die vraag, moet je voldoende informatie hebben over de tijd en over de mensen in die tijd.
Hoe heb ik het aangepakt?
Voordat ik begon met mijn onderzoek wist ik al dat ik een boek wilde schrijven over een arm meisje dat zich niet wilde neerleggen bij haar lot. Ik wist ook dat het een historisch verhaal zou worden en dat het in Groningen moest gebeuren, maar ik wist nog niet precies in welke tijd het zich zou afspelen. Daar ben ik eerst onderzoek naar gaan doen. Welk tijdperk past het best bij de ideeën die ik heb voor mijn boek. Ik kwam uit bij het laatste kwart van de 19e eeuw.
Daarna ging ik op zoek naar een buurt of straat die paste bij mijn voornemen om te schrijven over een arm meisje. En vervolgens onderzocht ik hoe de stad, de straat en de huizen er uit zagen.
Van arme mensen weten we juist heel weinig. Over hen werd niet geschreven en voor een geschilderd portret hadden ze geen geld.
Ondertussen schreef ik aan mijn boek. Tijdens het schrijven kwam er steeds nieuwe vragen op: wat aten arme mensen in die periode? Welke kleren droegen ze? Welke beroepen hadden ze? En dat was nog best lastig. Van rijke mensen weten we best veel. Door de schilderijen die van hen zijn gemaakt en de boeken die over hen zijn geschreven, weten we veel over wat ze droegen, hun dagelijkse bezigheden en de inrichting van hun huizen. Van arme mensen weten we juist heel weinig. Over hen werd niet geschreven en voor een geschilderd portret hadden ze geen geld.
Ik vroeg me ook af of er in 1871 al werd gevoetbald in Groningen. En zo ja, hadden ze toen al leren ballen? Alles wat ik schreef toetste ik steeds weer aan de vraag: kon dat in die tijd?
Ik gebruik in Vergeten Vrouwen Janne ook een aantal personages die wel echt hebben bestaan. Een van deze personages heeft zelfs een belangrijke bijrol. Dus las ik boeken over haar, struinde ik het wereldwijde web af om zoveel mogelijk informatie over haar te vinden en las ik haar gebundelde briefwisseling met een bevriend gezin.
Bijvangst
Wat ik het allerleukst vond aan het onderzoek was dat ik af en toe leuke weetjes tegenkwam. Pareltjes in het soms wat saaie graafwerk. Die leuke weetjes hebben mijn boek niet gehaald, maar gaven wel een mooi beeld van de achtergrond waartegen het verhaal zich afspeelt. Voor mij waren ze daarom naast leuk ook zeker waardevol. En soms bracht zo’n feitje mij ook weer op ideeën voor het vervolg van het verhaal.
Valkuil
Koste het veel tijd om research te doen? Jazeker. Vond ik dat erg? Helemaal niet. Ik vond het echt heel leuk om al die uren te stoppen in het onderzoek. Ik heb heel veel geleerd over de stad waarin ik woon, ik heb de meest smakelijke krantenartikelen gelezen en ik heb heel veel ideeën opgedaan voor mijn boek.
Had het ook anders gekund? Abslouut! Het risico van research, en dat leuk vinden, is dat je er in verzuipt. Je blijft maar doorklikken en nieuwe boeken uit de bieb halen. Vaak was dat nuttig, maar soms ook totaal zinloos. Ik heb me dan ook voorgenomen bij het schrijven van deel twee in de serie Vergeten Vrouwen mijn tijd beter te beheren. Ik hoop dat het lukt 😉
Ps. Wil je het interview bij RTV Noord terug luisteren? Dat kan hier. Vanaf minuut 41.35 ben ik te horen.
